Tobul

Isaac Hmar, Editor Pathienin nasatakin mal a mi sâwm a, kha hmâ lâi laka chu ei changkâng ta êm êm. India ram, khawpui liena hai ei inzarphar a. Ram dang foreign-a hai chen sawrkâr sin le company dang danghai sin nei ei tam êm êm. Ṭhenkhat chu nuhmei nâu le te leh, ṭhenkhat chu um hmun khuor pâwl le ei inkhat nuk el chu a ni tah. Hieng ei hmasâwnna hi ei hnam le ei ṭawng hin a tlâk hnuoi pha êm êm. Ei ṭawnga Pathien thû hril khawm harsatna lien tak ei nei ta pei ni lo am a nih? Khawpuia inchûklâi tam tak hai ngaidân dâm hi a mak thei ta hlê el! “Hmar ṭawng thiem hi ie’m a hlutna? Sin hmu theina khawm ni lo” ti khawm an hung um hiel ta a. Ei ṭawng ngâinêpna a’n sang hrât hle el! Ṭhenkhat Mizoram-ah an inpêm lei elin, ei ṭawng theinghil tum a, inlâkliennaa ngâi a, thiem le thiem lova Lushai/Mizo ṭawng hmang ṭâl tum pâwl le, ei kawzaw naw tâwl khawp el chu a nih. Ei nina ei inzâpui khawm a hawi ta naw maw? Khawvêla hin hnam le ṭawng Pathienin a pêk ṭha le mâwi êm êm tam tak an um a, a...

Isaac Hmar, Editor Achunga thupui tarlanga um hi, a’n țanna ei hei sui chun a lo sawt ta êm êm. Thlatu bul Adam a’nthawk ta dai kha a lo nih. Pathienin Ama angpuia a siem le nî tina leng hmun khat dinga a lo siem a ni a, sienkhawm, a suol le țha hrietna thingrâ kha Pathien thu tiem khawm hre chang loin an lo fakruk a nih. Akan khawm kha ei en chun, Pathien phallo rallak thil a lo hlêprûk, Anani le Saphira hai nûpa khawm a, an hnuoi man kha an lo fâkrûk a nih. Hieng ei hung ziek nawhai tam tak khawm hi Bible hunlai khawm hin hriet le hmu ding tam tak a um. Hun hung inher liem peiin, ei tulai khawvêl nun ei hei thlîr lem hin chu, ngaiin ei nei el chu ani ta naw maw? Tî thei ding khawpin a hung hluor ta êm êm. A hlêpru hrât hrât hi a ding chang, a hlêpru thiem thiem hi mihai ngaisang le inza ei hlaw ta pei a hawi ta khawp el. Țhalai tam tak lekhathiem sin nei dinga mâni dithlang thei khawpa inziek tling ngat hai khawma ei lungrila ei tum tak ni a inlang ta chu ieng department a hin hlê...

Isaac Hmar, Editor Sûngkuo hi khawvêla dinga pawimaw êm êm lâia pakhat a ni a. Mihâusa, lekhathiem le mihlâwtling ei tî hai hrim hrim hi an inṭanna chu sûngkuo hi a ni zat zat. Misuol mi khêlhlip le thabo ei tî hai inṭanna khawm sûngkuo hi a ni tho hlak. Sûngkuo ṭhâ chu lungpui chunga inbâwl, sûngkuo ṭhalo chu phâiphin chunga inbâwl le têkhi an n’a, an nghatna foundation hi sûngkuo a ni hlak lei a nih. Nang le kei ei sûngkuo ei foundation hi ie’m a ni a? Mihâusa suontam dei loa boral le mi rethei suontam hnung khawma an thlâhâi bu dâwl hrim hriet ni lo a hung parsuok tam tak ei um, hi hin an entir tak chu ei sûngkuo innghatna ei foundation kha a nih. Mi pakhat hin in lien deu el sâwng thuma insâng hi a bâwl a, a hawngtû dingin Pastor a fiel a, ruolṭha sûngkhat laina lê kohran a lâwmpui dingin a fiel bawk a, Pastor chun in neitu chu Pathien hmingin ka’n dawn che i thâw suok lieu lieuâ i bâwl tak room hi khawm a n’a? Tiin a’n dawn a, in neitu chun thlâi suongna room chu a kâwk hmu ta...

Isaac Hmar, Joint Editor Siemtu Pathien in hnam tam tak a lo siem ang bawkin chuong hnam hâi chu țawng a mi siempêk a. Țawng hi mi keikhawm/ mi zawmtu le sukdartu hmangruohai lâiah a haihawpui chang phâk a ni tlat. Chûleiin, khuonu mi pek ei piengpui ei nû țawng hi ngai hlut le humhal ding ei ni a, amiruokchu, humhal nêkin ei ngaitha a, humhal ei inhlâwtir nawh. Hieng internet WhatsApp le Social Media dang danga ei thu post le ei message ziek dân hâi enin, mâni țawng ziek ei ngaitha ziet chu a’n lang thei. Ei țawng hi a nina thlapah ei hmangin ei ziek phât phât hin a mâwiin a nal a, a khûm zotu ding khawm hnam dang an um nawh. Chûleiin, ei ram le hnam tâ dingin ei țawng ngêi hi hrâtna ni sien lâ, inzâpui loin suong tlat ei tîu. Ei hnam sûnga Lekha thiem ei tîhâi le mi ropui tak tak hai, ei țawng hmang thiem lo le ziek thiem lo tam tak ei um. Hmar țawng hi a’n tak a, hmang thiem le ziek thiem harsa ei tih. A ngaisaktu khawm ei tlâwm a, an chûk nuom khawm ei vang a. A nih, ei țawng ...

Isaac Hmar, Joint Editor Siemtu Pathien-in hnam tam tak a lo siem ang bawkin chuong hnam hâi chu ṭawng a mi siem pêk seng a nih. Ṭawng hin ei nîna lê hnam ei nîna a mi tarlâng chieng pêk êm êm, entirnâ'n: Hmar ei ni chun, ei ṭawng ei hmanga, ieng hnam am i ni a? tiâ indawn ngâi loin ei ṭawng khan, ei hnam kha a sukchieng el hlak. A bîkin, ei hnam hi a bûmin ei um naw a, Mizoram, Assam, Manipur lê hmun dang danga hâi ei um a, a mi khaikhâwmtû chu ei ṭawng hi a nih. Hi lê inṭhe thei lo le inkawptlat a um a, chu chu ziek hi a nih. Ei hnam khawm ṭawng chu lo nei de inlâ khawm, a zieka ziek thei a, ei neina hi a la hnai êm lei hin, ei mithiem hâi khawm an buoina rawp chu nîin a'n lang. Ei history an hei sui tak tak a, chiengtaka a ziek lo um ta lo chu, țawngbâu ringawt ani leiin, mi tam tak an râwn hlak de a chu, an hriet dân lo inang ta lo; hi lei hin, nasatakin ei buoi a nih. Hi hi ngaimak ding khawm a ni hran nawh, thilum thei hrim a nih. Tûlâi khawvêla lem hin chu a ṭawng e...

Covid-19 hripui inlȇng leiin inchȗklaihai nasatakin a suk bahla pha hi suitu tam takin an sui hlak a. A ṭhenin inchuklaihai marks hmu dȃnin an inkhi a, a ṭhenin naupang lungril tiengpang hriselnawna leia damdawiin fe dȃmin an inkhi a, ṭhenkhat chun sinthawna tienga an thaw dȃnhai chen khawm an inkhi ve thung. A number zȃthai suklang kher naw in la khawm, ei hmu phȃk le hriet phȃk chena khawm Covid-19 hripui leia naupang inchȗklaihaiin an inchȗkna an an bahla pha zie le an inthlada pha zie chu ei hmu phȃk seng ring a um. Hripui laka inthawkin ei him chau ei ti leh, a ram phȇka hnam buoinain ei hnam a mi chȋm nawk mup mup a. Hripui khan chu khawvȇl pumpui huopin a mi chawkbuoia, tuta ei rambuoi ruok hin chu chim bik neiin, a chim bikhai ei ni leiin harsatna chi dang dangin a mi tuom vela, chuong laia kakhawk sei tak nei ding chu naupang inchukna hi a nih. Chuonglaizingin, inchȗkna le thiemna tieng hlakin tukhawm nghȃk a nei si nawh. Chuleiin, nu le pahaiin ei naupang inchȗklaihai chung...

Kum sâwmli lai zet liem ta khan, Hmar khuo pakhata school naupang nuhmeite pakhat chu ṭap pumin in an lawi a. A nu le pahaiin a ṭap nasan indawn malamin a kut le kehai an hang en chieng chu, a kerai changtieng taitienga hlapna ni awmtak a lo invuol tȗt a. Naupangtenu thlasiet chun a hlaptu le an hlapna san khawm hril mumal thei lovin a ṭap a. A nu le pa chu an lungril a na hle a. Vȇl tam an indawn hnung chun an hotuhaiin school huomsunga Hmar ṭawng a hmang leia an lo hlap a lo ni thu a hril tah a. A nu le pa chu an lung ninaw hle a. Hieng ang tawnhriet nei hi mi tamtak um ei tih. Ei naupanghai school kâina dingin English Medium naw ei dit naw a. Thiem le thiemlo khawm dȃwn lovin, sapṭawng ei inhmang lui tir khawm dit tȃwk a um tȃk vei leh, subject pawimaw tak tak Science le Mathematics hai chen English in ei inchȗktira, a hriltu khawmin hril thiem lo, a naupang khawmin hrie thiem bawk lo, a tȃwpa chu eini tlȃng mi hai thiem chi annaw ei ti nȃwk hlawl hlak. A subject hriet thiem nȇkin...

Guest Editor: Upa VL Renga Hriler United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation (UNESCO) chun khawvȇla țawnghai hi ‘safe’ (him) ti le ‘extinct’ (mang, bo) tiin a țhea, țawng him (safe) ni si lo, mang (extinct) ni bawk lohai chu sawng li (four levels) hieng vulnerable, definitely endangered, severely endangered le critically endangered in a țhe nâwk a nih. A țhe dân chu hieng a hnuoia ang hi a nih:- (a) Vulnerable a tihai chu țawng ngîrhmun derthâwng; tlâkhnuoi tieng pan mȇkhai hi an nih. Hi țawnghai hi naupang le puitlinghaiin an la hmanga, sienkhawm hmangna hmun bîk an nei. An insȗnga le mani țawng hmang ve tho an ruolhai lai an hmanga, sienkhawm, hmun danga an suok amani, hnam dang lai an um pha chun țawng dang an hmang hlak. (aw) Definitely endangered a tihai chu țawng, naupanghai khawma insȗng dunga an hmang ta lo, amiruokchu, an la hrietthiem si, an nu le pa, pi le puhai leh inbieknaa an la hmang thei a nih. (b) Severely endangered a tihai chu țawng, naupang k...

Milim ziektu pakhat hi a um a, a milim ziek mawi tâwka a ngâi ve chu khawlai dunga mi inlawn rawnna lai tak hin a tȃr a, a chunga chun “ANDIKNAWNA LE NALNAWNA HAI RȊN KUOL RAWH!” ti a tȃr a. A zînga a va en a, rînkuol tam tak a va hmu a. Chun, chu milim pângngâi bawk chu, a hmun pângngâia bawk chun a tȃr nȃwka. Tȗta ṭum chu “ANDIKNAWNA LE NALNAWNA HAI ZIEK ṬHA RAWH!” ti a tȃr lem tah a. A zȋnga chun a va en nȃwka, tȗkhawmin iengkhawm an lo sukdanglam nawh. Hi hi mihriem mizie laia pakhat a nih. Mi dang thilthaw sawisȇlna ding ei hmu rȃwna, sienkhawm a nȇka ṭha thaw le siemṭhat ruok chu ei pei ngai nawh. Hiemg ang mizie neitu bȋk ram le hnam khawm ei um naw a, rambung tin le hnam tina um mizie pakhat a na, mak ti bȇk bȇk ding khawm an nawh. Kum zabi sawmhni tȃwp tiengpang, 1970 le 1990 inkȃr lai, computer thiemna tieng khawvȇlin hma a hung sâwn pei khan khawvel mipui tamtakin a ṭhatnawna le a ṭium zie an khȇk puia, hmun tam taka lem chu nasataka dodȃl a nih. (computer thilthawtheina ei...

Delhi khawpuia hin Hmar țawng ziek dân indiktak hmanga thu le hla tienga insukhmasâwnna ding pawl indin nuomna hi mi țhenkhat lungrila hun sâwttak a inthawk khan a lo insieng tah a. Sienkhawm, hieng ang pâwl pawimaw indin hi nuom angrawkin a awl âi naw hle a, chuleiin, indin el thei lovin kum tȇl a liem a nih. Chuongchun, hun hung fe peiin tarik 4 Thlado (June), 2023 khan hieng tienga inhnikna nei mi mi 20 vȇl fekhawmin, Hmar Literature Society Delhi (HLSD) chu an lo indin ta a nih. Pawl indin a ni si chun a hmadawm dinghai ngaituo le siem a ngâia. Ţhuoituhaiin ngaituona an sawmkhâwm hnungin hmadawm ding tamtak, țhenkhat hma lâk nghâl țul chi, a țhen muongchânga hmalâk țȗl le la ngaituo nawn țȗlhai ziek suokin, a țhȇțhâwp a, chuongchun, hma a lâk țân mȇk a nih. Chu taka hmalâk nghâl țȗl nia hriet pakhat chu Hmar țawnga E-Journal siem thu a nih. Chanchinbu (magazine / jounal) siem ding chun a hming ding ngaituo a țȗl hmasataka, a hming ding khawm hming pângngâi el ni lo, a chanchinbu t...