e-Journal Pawimawna

Milim ziektu pakhat hi a um a, a milim ziek mawi tâwka a ngâi ve chu khawlai dunga mi inlawn rawnna lai tak hin a tȃr a, a chunga chun “ANDIKNAWNA LE NALNAWNA HAI RȊN KUOL RAWH!” ti a tȃr a. A zînga a va en a, rînkuol tam tak a va hmu a. Chun, chu milim pângngâi bawk chu, a hmun pângngâia bawk chun a tȃr nȃwka. Tȗta ṭum chu “ANDIKNAWNA LE NALNAWNA HAI ZIEK ṬHA RAWH!” ti a tȃr lem tah a. A zȋnga chun a va en nȃwka, tȗkhawmin iengkhawm an lo sukdanglam nawh. Hi hi mihriem mizie laia pakhat a nih. Mi dang thilthaw sawisȇlna ding ei hmu rȃwna, sienkhawm a nȇka ṭha thaw le siemṭhat ruok chu ei pei ngai nawh. Hiemg ang mizie neitu bȋk ram le hnam khawm ei um naw a, rambung tin le hnam tina um mizie pakhat a na, mak ti bȇk bȇk ding khawm an nawh.

Kum zabi sawmhni tȃwp tiengpang, 1970 le 1990 inkȃr lai, computer thiemna tieng khawvȇlin hma a hung sâwn pei khan khawvel mipui tamtakin a ṭhatnawna le a ṭium zie an khȇk puia, hmun tam taka lem chu nasataka dodȃl a nih. (computer thilthawtheina ei ti hin, digital technology le inzawmhai po po ei inkawk tir vawng a nih). Mihriem sinthaw âi tam tak hung thawin a hung luolân thei dinga an lang leiin mihriem ta dingin sin a vang pha inlauna lei a ni tak. Chun, khawvȇl sietna chen an tlun dinga ring pawl an um bawk. Chuong ang bawk chun, kum zabi sawmpasari le sawmpariet laia thil siemna khawllientak takhai khawvela a hung um ṭan lai khan mi tamtakin an lo dodala, tu hin chu tienthu (history) vawng a lo ni ta a nih.

Nasataka an lo do dal le țițâm uma ngai computer chu, kum 2020 a hung inhersuok meu chun thil iengkim le kei kawp vawng a hung ni lem tah a nih. Ei thil thaw hlakhai computer le keikawpa, a pângngâi annawle a ṭha lema thaw chu a nih ‘Digitalization’ ei ti chu. Sap ṭawng thumal a ni a, Hmar ṭawngin a tlukpui a umnaw leiin ei haw ve el a nih. Computer thilthawtheina le ei keikawp hlak nasan chu a ṭuonrang lem lei dȃm, a man a tlawm lem lei dȃm, a ṭha lem lei dȃm le thawsuol pal a tlawm thei ding lei dȃm a ni tlȃngpui.

Hienga khawvelin thilthawna taphawta computer a hmang mȇka hin, journal le magazine hai khawm computer hmanga siem ani el baka, computer hmang vȇka tiem, sem dar le sieṭhat a ni hi a pawimaw zie hril uor hin huntȃwk nei ngai naw nih. Hieng anga journal enkawlhai hi e-Journal (Electronic Journal) ei ti chu a nih. Hnam changkang hai chun kum tamtak an lo nei tah a, khawvȇla lekhabu pawimawhai po po deu thaw hi e-version (electronic version) siemin, computer le phonea hai internet hmanga tiem thei vawnga siem deu vawnga hung ni tah. Eini Hmar ṭawng ngei khawmin website le social media group tam tak hmu ding um ta sienkhawm, journal tak hi hmu ding a la um meu nawa, tuhin ei thei ang angin thlathum dana suok thei dinga buotsai ei hung tum a nih.

E-Journal hin lekha inchȗkmihaiin thu pawimaw an hmu thei dȃn a sukdanglam pȇk nasa hle a. Thilsuituhai le inchuktuhai tadinga hmangruo pawimaw ȇm ȇm a hung ni ta a nih. Tulai khawvȇla E-Journal pawimaw zie ṭhenkhat tȃrlang ei tih.

Lekhabu le thuziekhai awlsam taka hmu thei a nih

Nitdanga lekhabu tam tak, rik tak takhai library a zawng khâwma, a phȇk pawimawihai ahmatiema zawng țȗl hlak kha, mani umhmuna internet le computer amani, smartphone hmanga hmu thei vawnga siem a hung ni tah. Inchȗklai haiin lekhabu man tam tak tak inchawa, journal hai lakna (subscribe) dinga sum tam tak an seng hlak kha, a thlâwn ȇm annaw khawmin sum tlâwmte sengin hmu thei zing a hung ni tah. Hi lei hin hrietna le varna nasa takin a suk punga, khawvel hmasawnna nasatakin a sukhrât bawk a nih.

Ṭuonrangnaa nih

Lekha inchȗk le tiemtuhai ta dingin an thil tiem nuomhai hun tawite sungin an hmu zung zung theia, thil sut hun sawttak tak la hlak kha tawite tea zo thei a hung ni ta bawk a. Inhmaw taka thil mamawhai ta ding lem chun a ṭangkai zuol hle a nih. E- journal a chun lekhabu anga phȇk tina zawng ngai lovin, ei ditna lai lai hmu zung zung theiin a uma, inchȗklaihai nasatakin a țhangpui a nih. Chu baka chun, video le thil hrilfiena (link) tamtak belsa thei a ni leiin hrietnaa sukfie zuol hle. Mihriemin thil a thawthei le anchȗk theihai hi tienlai hun le tekhi chun inthlautak a hung ni taa nih.

Leihnuoi ta dingin a hrisel

Lekha print a ngai ta naw leiin lekha ei hung hmang tlâwma, lekha siemna thing le ruo tamtak an him pha a, chun, ei print tanaw leiin lekha inthawn kuola tlanvir dam a hung țul ta naw bawka, thautui hmang khawm a hung tlawm pha hle a nih. Chu chu ei leihnuoi ta ding le a sunga cheng hringna neihai ta dinga ṭha bek bek a ni bawk a nih.

Hieng a pawimawna tlawmte ei ziek langa khawm hin e-juornal hin khawvel hmasawnna, hrietna le varna el baka, leilung hriselna chena ṭangkaina tam tak a nei tih chieng taka hriet thei a nih. A hmang ṭangkai dȃn ei inchȗk seng le sukhmasawnna kawnga ei țhangtlang seng hi ei mawphurna ve a nih.

Ṭobul, Volume I – Issue No. 01, Changer (October) 2023. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.

Comments