Suolin Thla a Zâr?

Suolin Thla a Zâr?

Upa Hlikam Riengsete

Independent kohran kohran hlabu (1st. Edition 1923 August a chun Hmar Hlabu ti ngat a lo nih)

Independent Kohran Hlabu No 111-na. Ama Pu Pautinkhûp Zate. Phaipui Jinamrîâl biel N.C.Hills fethlenga khi a chunga hla ṭha le hlu tak el, "Thina lusûn inrûmna" ti hla a thunawnah tûta ṭuma thupuia ka hmang "Suolin thla a zâr" ti hla setanin a suol zepui khawvêlah a hei insuo tak tak chun, khawvêl hei rinumzie, beidawng a hei um tak zet zetzie, sâwlum le rinum ti ngâwi ngâwi le Hmar Zâipu dang Upa Ngama-in "Khawvêl enin lung a dawng, zânkhuo'n ka dap vêl a, lâwmna ding hrim ka them fûk nawh..." tia a lo inzâwt ngiel ang hrim khan Manipur ram, ram inhawi "A chung bu, a hnuoi nga" ti hlak, a bâwng sa tak ngiel khawm tlâng vawk sa anga inhnik le tuihnâng, a boruok tak tak khawm Hmar zâipu hmingthang Rev.T.Khûma hlei hlei lem khan chu "A boruok a'n nêm si! A tlângpui ânhawi bawk si! Zokâi thlifîm damte'n a hrâng vêl a..." a lo ti hem hemna hmun hi aw ! E e e...! Ei thupuii "Suolin thla a zârna" hmun tieng nuom le nuom naw thu ni lo chuh! Khâng khawpa ram boruok ṭha le inhawi ni si, Khawvêl Indopui 2- na zo chiea Japan Prime Ministerpain lekha pawimaw taluo a ziek, a ziek zovin dâk ip sûngah thuna a châr phûi tawp, kum 50 a tling chara hawng chau ding a ti chu Kum 50 a tling ni chun khawvêl mi pawimaw ruolhai chu chû thu ziek hawnga a thu ziek an tiem rîk ngaithla dingin an ṭhung khâwm ṭhup lai chun, an hang hawng taa le! "Duâmna le mani hmasielna hi a bo hma chu, INDONA hi bo naw nih" ti thu ziek a lo ni zing chu te aw!

Manipur ram, ram inhawi le boruok inthieng, "A chung bu, a hnuoi nga" ni hlak ram chu Chalrâng Meithleihai duâm le an hnam hmasiel lieu lieu lei chauvin lungngai sûm zîngin thil ei hmu chieng thei ta naw a ni hi tie! Ama Hmar zâipu hmingthang Rev.Thangngurin, "Hremhmun meikhu rim i'n nam zo ta ie!" a lo ti thlâwt chu Manipur rama hin a tlung hiel el am an ta maw!

Manipur ram le an khawpui Phâipui (Imphal) mipui tam lem haiin nikum Thlaphur (May) ni thuma inthawk kum chuong chen inrem tak le inngei diel diela an lo chêngpuihai chungah "A ru no no suok a" ti chu bu tak khûka hung khûkpuiin, Phâipui khawpui sûng le a kâwl vêla Kristien Biek in po po hai hung raw vâmin, tlângmihai chungah a nunrâwng thei patâwpa nunrâwng insuoin, chu zet chun leh Imphal khawpui le Manipur ram sûngah Suolin thla a zâr ṭan ta a. Suol chun a thla par dûrin a la zâr khum zing a ni hi! Suol thla zârin a zâr phâk naw chinah Lalpa hming ringa lamtuhaiin, Manmasi Union Terrytory nei kâr nghâkhla a um ta ie!

Ziektu chanchin

Upa Hlikam Riengsete hi Pu Ngurneikhup Riengsete le Pi Sumzo Riengsete hai nûpa kârah Simtuiluong khawper Buongbul-ah a pieng a. Sûngkuo retheina leiin School a kâi thei vê naw a, a pâ'n in tieng lekha a'n chûktir lem a. Kum 1975 Thlatûn thlâin a piengthar a, chûtaka inthawk chun Pathien inpâkna hla, hnam hlâ le hla lênglâwng 17 lâi a phuok a nih. School kâi naw sienkhawm lekha tiem le ziek inhnik mî tak a ni leiin Hmar țawnga chanchinbu suok phawt tiem țhel lo le lekhabu suok thar phawt nei ngêi tum tlat hlak mî a ni bawk.

N.C.Hills-ah hnam innghîrnghona ințan hlim khan hmêlhriet lo misuol 5-in an vuokhrawn a, vawhlum dêr taa an hriet hnungin khurah an dênglût a, nihni niin biel mipuiin an zawng suok a, a sangpa Pu S.K. Khobung-in Neurological Institute Guwahati-ah enkawlin Pathien zârin a hung ṭhasuok nâwk a nih.

Kum 1992 Thlado Ni 17 khan Simtuiluong EFCI Upa ni dingin thlangtling a ni a. Chuhnungah, Muolhoi-a an inpêmin EFCI Kanaan kohranah Upa dinga thlangnawn nâwk a nih. Tonic Solfa a'n hnikna le a chemfêna zâwng tak a ni leiin, Junior Matric chen țhataka zo zak a ni nghe nghe.

Tuhin a nuhmei le anauhai leh Muolhoi-ah an khawsa mek a nih.

Ṭobul, Volume II – Issue No. 02, Thlatun – Thlado 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.

Comments