Qualification of Inrui
Sawrkâr/Kohran/Company etc. a sin hmuna dingin qualification a ngai ang bawk hin INRUI khawm hin ngâidam theina qualification a nei vê. Miṭhenkhat chu Zu/Drugs an inrui lei el hin iengkim thaw thiengah an in ngai a, pawi an tâwk chang khawma “Kan rui lei” tîin an inthiem fâwm hlak.
Section 85 of the Indian Penal code-a a'n lang dân chun, inrui lei le an inrui lei a thil thaw, tuol hiel khawm lo that sien, thutlinga ngai a'n nawh (lei a kuoi nawh). Amiruokchu, a'n rui lâi le a thil thâw lâi khan sie le ṭha hrieta inhmang khawp le lû le mawng tieng khawm hrelo khawp (incapable of knowing the nature of the act,or that he is doing what is either wrong or contrary to law) a ni ding a nih. Enterna’n- Mr. A chu an rui khwp el a, tûtâ hmaa a pawi lo tâwk le a theida pa chu a bei/ a tâwk el ta a or tisa châkna thilah nuhmei chu a beisei el ta a, Mr. A hi dânin a ngâidam thei tâwk dingin a la'n rui nawh a, a la qualified nawh.
A san chu tûta hmaa a lo theida le tisachâkna a la neiin ningkhawng a la hriet tlat a (he knows the nature of his act) Ningkhawng hrelo khawpa lo inrui khawm lo ni ta rêng sien, a pawimaw tak chu a sukruitû (Zu, Drugs.etc.) kha ama nuomthu le hrietna nilova indâwntir/infâktir a ni ding a nih.( the thing which intoxicated him was administered to him without his knowledge or against his will). Inruilei le inrui lâia thil thaw dânin a ngaidam thei chin chu, entirna'n, Mr. A chu a ṭûlna leiin Doctorin damdawi a lo ziek pêk, a fâk dân ding ang takin a faka or a lo hrietsuol pal leiin a ziek ang lovin a lo fâk pala or Doctor chun a lo zieksuol pala or ama nuom thu khawm nilovin mi dangin inruitheithil an lo infâktira or a hriet lovin a thil dâwn ding or fâk dingah an lo sie a.
Hî a chunga hrilta ang hin Mr. A chu a'n rui (intoxicate)
ta rak el a, a sie le ṭhâ inhmang khawpin lê, mumal khawm nei mumal lo khawpin a um ta a. Chu ngîrhmuna chun a hmangai êm êm, a nuhmei or a nâupa neisun or mi dang theidanaa neilo a lo sukna or a sukhlum or a pawi a lo tâwk el ta a. Hieng ngîrhmun a hin chu Mr. A kha dânin a ngâidam thei chau a nih.
Nisienlâkhawm Mr. A khan ama nuomthu or inruithei thil a ni tî hrezing pumin a lo fâk or dawn a ni chun iengang ngîrhmuna khawm lo um sien, a thil thawsuol kha dânin a ngaidam thei nawh. A chunga ka hung hril inrui qualification nei hi um theilo ah ka ngai. Inrui suonlama thil thawsuol hai Court-in a ngâidam ka la hriet der nawh.
Ṭobul, Volume II – Issue No. 02, Thlatun – Thlado 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.
Comments
Post a Comment