Damlâi Nî

Damlâi Nî

Upa H.K. Ngurlien, Zâirawn

A tîrin Patheinin hnuoi le Vân a siem a, Ei angpuiin, Eini angtakin mihriem siem ei tih a t'a. Anni chu tui chunga dâm, chungleng vate hai chunga dâm, ran chunga dâm, hnuoi chung po po le thilhring hnuoia bawkinvâka lâwn po po chunga dâm thû inneitir ei tih a t'a. Chun, Lalpa chun hnuoia pilvutin mihriem a siem a, a hnara chun hringna thuok chu a'n thuok lûta chuongchun mihriem chu mihring a hung ni ta a. Chun mihriem chu a thuoia Eden huona chun enkawltu le vêngtu dingin a sie tah a. Mihriem kuomah “Huona thing tinreng râhai hi I nuom nuomin ifâk theia a suol le a ṭha hrietna thing râ ruok hi chu I fak ding a ni nawh. I fâk chun I fâk nî ngei chun I thi ngei ngei ding a nih tiin thû a pêk a. Mihriem chu inhniktakin an intir a, a nâkru pakhat a lâk a, chu âi chu taksâin a hluosip a, hi zet hi chu Ka rû âia inthawka ru, Ka taksaa inthawka taksa ngei chu a nih, Pasala inthawka laksuok ani leiin Nuhmei ti ding ni'ng a tih, a t'a. Mihriem hming chu Adam a ni a, nuhmei hming chu Evi a nih. Anni chu mal a sâwm a, chi tam tak thlain hung pung unla hnuoi hi hluosip unla, in thu thuin inumtir ro, thu nei bawk ro. Eden huona Pathienin mihriem a sie hai kha an dam kum chen a hril naw leiin an thi naw ding ni'ng a tih. (Gen 1-2).

Lalpa Pathienin ramsa a siem danghai po po nêkin rûl a var vervek taka. Nuhmei Evi chu a lo thlem a, Pathienin fak lo ding a tî huon lailung taka thei râ um chu a fak ta a, a pasal Adam kuomah khawm a pêk a, a lo fak ve ta a.

Evi kuomah chun “Nâu vawnna le, nâu neinaa rinumna chu nasatakin sukpung ka t'a, na tak tuorin nâu nei hlak i t'a, nisienlakhawm i nuom zawng chu i Pasal tieng ni'ng a t'a, ama chun i chunga thû nei a tih," a ti a. "Adam kuoma chun i dam sûng inrimtakin sinthawin a râ chu fa ta'ng i tih. Pilvut i ni a, pilvuta i kir nawk ding a nih," a ti a.

Eden huona inthawkin a hnawt dawk ta a. Kaina le Abel an nei a, chuongchun kum 130 an niin Seth an nei nawk a, chu hnunga chun Adam chu kum 800 a la dam a, nau nuhmei le naupasal a nei nawka, an hming hai ruok chu bible in a mi ziek pek ta nawh.

Mihriem hai hi thi dinga Pathien tawngsiephur ei ni leiin a dam sawt chu an lo um de khawmin a thi ding vawng ei nih. Mathusel kha kum 969 a dam a, Noa chu kum 950, Pathienin ama kut ngeia a siem Adam chu kum 930 a dam. Kum 1000 dam tling ruok chu an um nawh.

Enok chu mi fel tak a ni a, Pathien le an leng hmunkhat hlak a, Pathienin a lak hmang ta a. Adam a thlahai chu an hung pung ta hle el a, Pathien hre loin an hung suol ta senga, chuleiin Lalpa chun hnuoia hin mihriem suolzie chu nasatak a nih ti le a lungril ngaituona hai hrim hrim chu suol ruok a nih leiin hnuoiah mihriem a lo siem chu a’n sir ta hle a. Lungril natnain a hmang pha ta a nih. An dam sûng kum khawm 120 ni raw se a ta. Noa chu mi fel tak a ni a, a dam ruolpuihai laia chun sawisel bo a nih. Pathien le an leng hmunkhat hlak. Pathienin Noa kuomah chun “Tisa po po suktawpna ding thu ka sukthlûk tah, ngai ta a hnuoi a pumin ka sukbohmang ding a nih, i tâ dingin far thingin lawng siem rawh," a t'a. Noa sûnghai chu lawnga chun an lût a, midang po po chu tuilet leiin an thi vawng ta. Tuilet zo chun mihriem dam kum chu a tawi zuol det a, Abraham chu kum 175 a dam a, Isak chu kum 180, Jacob chu kum 147 a dam. Tuilet zoa mi tukhawm kum 200 dam tling an um ta nawh. Mihriem dam kum hi ei suol leia Pathienin a suktawi a nih tî hi theinghil ngailo ding a nih.

Hnuoi le vân le a sûnga um po po hi Patheinin a siem ani leiin ei chunga thuneitu chu ama hi a nih ti hriet zing a thâ.

Pathien mi, Mosie tawngṭâinaa chun “kan dam sûng kum chu kum 70 a na, hrâtna leiin kum 80 khawm ani thei (Psalm 90:10). Jakob zieka chun “Sum sâwtnâwte hung inlanga bo nawk el hlak ang hi ei ni sia” a ti bawk. Peter lekhathawn chun hlo bet par angin a hril bawk a, Psalm ziektu chun kutpha bawk chen chau angin a hril bawk. Pienghlima thi, nâupang lâia thi, nunghâk/tlangvâl lâiâ thî dâm, nûpui/pâpui kum 70 khawm tlung zo loa thi hi ei tam khawp el a nih. Tar kûn chena dam hi ei tlâwm ta hle a nih. Mihriem hi Pathien tawngsephur eini leia na thei, thi thei ei ni leiin DAMLAI Nî hmangthiem hi thil pawimaw tak a nih. Pathien ṭhang loa hringnun hmang chu thil ṭi um tak a nih.

“Kan dam sung kum hai tiem dân mi’n chuktir la, varna lungril kan nei pha hielna dingin (psalm 90:12). Lekha thiem ni sia, officer lien ni sia damlâi ni hmang thiemlo ei um nuol. Hmangsuol inlâu tak pum zinga hringnun hmang hi a va pawimaw deh! Damlâi nî hi mâni ta ding le ei in sûng ta ding le mihai ta ding khawma ṭhangkai taka hmang hi ei Pathien thu le khawm an hmê hlie hlie a nih. Thilsuol thawnaa hmang ral ei ding chun a pam a nih. Tui inbuo rût nawk thei a ni naw ang hin ei hringnun a hun ṭha ei hmu hai hi a thlâwna hmang ral tum lo ding a nih. Sâp thuvar chun “Zinga thi dingin inring la, kum tam dam dingin sinthaw rawh” a lo ti hi theinghil ngailo ding a nih.

Pathienin Isarel Lal dinga a ruot Saula chun Pathien thupêk zawm loin ama thu thuin thil a thawa, indonaa a thi ti ei hmu. Tûlai khawvêla khawm hin ei en a, Pathien ngaisak lo, mi thu khawm la lo, mâni thû thu a thilthaw nuom, mâni thudit taluo ei tam. Chuong ang mîhai chun an damlai ni an hmangsuol rawp hlak a nih. Pathienin thiem ding le, ropui ding le hâusa dinga a mi ruot nisienlâkhawm a thû ei zawm naw pha a mi peithlâk el ding ani ti hi hriet zing a tha.

Pathienin ka lungril ang put mi a ti hiel Lal David khawm a damlai ni a tiemsuol leiin hril a hlaw hle el.

Ama kha indo mi, indo thiem tak el, Ammon mîhai le an indo ding lâiin a sipai hotu Joab chu hmaṭhuoitu ni dingin a tira, ama ruok Jerusalema a um a, zân tieng ni nêm a, inchung sanga hang kaiin nuhmei hai tui insil lai chu a zu hmu a, a va’n ko tira a lo zâlpui el tah. Khang hun lâia an tui insilna chu a bang um, a chung umlo niin an hril. Nuhmei hai chu inhlip fâia, saruoka insil hlak an ni hmêl. Lal David chu a fena ding hmuna a fe naw a, a umna ding hmuna a um naw leiin suola a tlu a, Pathienin a zawlnei Nathan hmangin a zil a nih. Mâni fena ding hmuna fe lo, mâni umna ding hmuna umlo hai hin thil suol an thaw rawp hlak.

Inkhawm fe huna fe lo, ṭawngṭâi huna ṭawngtâi lo, bible tiem huna tiem lo, thawlâwm pêk ding huna pe ngailo hai hin an damlai ni an hmangsuol rawp hlak. Hun awl hmang hi fîmkhur ding a nih. Lal David in Juda le Israel mipui hai a tiem khawm khan Pathien lung a sen êm êm el a nih. Hri an lengtira Dana inthawka Beerseba chena mi singsari (70,000) an thi nghe nghe a nih.

David chu ama hrâtna leia hnena changa, ram la ani nawh tî a theinghil a, ropui le hrât intiin a lungril a hung chapo a, a sipai hotuhai khawm a hung theinghil hiel ni'ng a tih. Hnam thila, kohran thila, sûngkuo thilakhawm nisien la thil iengkim hi inrawn thlanga thaw hlak ding a nih. Pathien dit dân zawng hmasa zet ding a nih. Thawthei intina lê var intina ei nei pha hin ei thawsuol rawp hlak a nih.

Israel lal laia Pathienin varna le hausakna a pêk Solomon khawmin milim be mi nuhmeiin a nei leiin a nuhmei haiin a lungril an ṭhuoi kâwi pêk ta a; Moab mihai Pathien Kemos le Ammon mihai Pathien Molek ta dingin bawlhmun a siem a, ama ngei khawmin a lo biek ve a, Pathien lungsenin a lalram chu ṭhepekin Juda le Israel tiin an hung inṭhe ta a nih.

A damlaini a hmangsuol leiin a thi hnung chenin a thlâhai khawm buoi takin, inrem loin, indoin an hung um ta a nih. Ei damlai ni Pathien ditnaw zawnga ei hmang chun ei thlâhai chen khawmin sietna an tuok thei ti hi hriet tlat ding a nih. Israel lalhaiin an damlai ni an hmangsuol leia an ram an hnam chunga Pathien lungsenna a tlung ti thu ei hmu. Eini hai hin te ei damlai ni ei hmang thiem am aw? Mi tam takin ei damlai ni ei hmangsuol rawpnasan lientak chu a mi siemtu Pathien hi ei chunga thuneitu a ni tihi ei theinghil hlak lei ani ti inla inkhêl naw nih. Ei damlai ni a tâwizie hi ei theinghil hlak lei khawm chu ni'ng a tih. Mihriem hringnun hi a tâwi el chau ni ta loin tulai khawvêlin ei ngaituo le ei buoipui tak chu inthat dan ding dam, indo dan ding dam. Ei khawvêl hmang hi a ralmuong ta nawh. Pathien ṭhang loa damlai ni hmang ngamna chi chu ani ta naw tawp el. Pathien theinghil loa fimkhur taka hringnun hmang a hun ta tak zet.

Thukhârna: Pathienin mihriem hi ama le leng hmunkhata, inhawi taka um dinga a mi siem a ni a, amiruokchu a thupêk ei zâwm naw leiin inrimtaka sinthawa thi ngei ngei dinga ṭawngsie a mi’n phur hai eilo ni tah. Tuilet hma khan mihriem dam kum hi a sawta, amiruokchu suolna leiin mihriem dam kum chu suktawi a hung ni tah. Thuthlung thar huna lem hin chu kum 100 dam tling khawm tlâwm tê chau ei hung ni tah. Khawvêl thiemna varna an sang deu deu a, a ropui deu deu. Mihriem dam kum ruok chu a tâwi deu deu nawk ve thung. Damlai ni tâwitê ei nei hi thiem tak le hlawk taka hmang hi a pawimaw hle a nih. Pathien ngaisak zingin, bible tiem a, ṭawngtâia, hlasaka, biek in inkhawm ngaisaka, thawlâwm pêk ngaisak a, ei damlai hringnun Pathien le hmang hmunkhat tum zing ding a nih. Ei damlai ni hi a tâwi ta êm leiin lungsen pum a, lungngai zing zing pum a, nuor zing zing pum a hmang tum lo ding a nih. Khawvêl mihriem lungawi lo, a nuor ei tam leiin ramhnuoia silai chawia um ei tam ta leiin, ei ram hi a'n hawi ding ang takin a'n hawi thei ta naw a nih. Lungsen le nuor hin mihriem a suksiet a, kohrana khawm a nuor ei um pha chun sietna an tlun rawp hlak a nih. Ei thlarau nun khawm a châu pha hlak. Khawlai hmuna umin, fe inla, ieng ang sin thaw ni inla khawm damlai ni tâwite hi Pathien le hmang hmunkhat zing dingin ei in ngên a nih. Amen.

Ziektu chanchin

Upa H.K. Ngurlien hi ICI kohran Upa a nia, ICI kohranah Office Assistant sin thawin, kum … khan a sina inthawk a lo pension tah a nih. Ama hi lekha tiem le ziekmî tak a ni a, Thuro le kohran chanchinbuahai thusep le sermon ṭhatak tak lo ziek ta hlak a nih. Upa H K Ngurlien hin nau pasal pasari le nâu nuhmei pakhat a neia, tuhin Zairâwn, Jiribam District-ah an khawsa mêk a nih.

Ṭobul, Volume II – Issue No. 02, Thlatun – Thlado 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.

Comments