Politics Vs Kutthak
Mi tam tak chu Police-in an man chang hin vuok tuor ngêi ngêi dingin an in ngai. Police ṭhenkhat hlak hi an nuom nuoma mi vawthei a inngaiin an hriet nuom an hriet ta hnung khawma “mi suol tak i ni hi tie” tî malamin an la hei vuok nawk hlak.
Tûta hmâ khan chu inhrem na'n Court order-in hruihruola vawi chuzât khazât vuok (whipping) dâm a ni hlak a, tûlâi ram ṭhenkhata khawm an la thaw.
Tûlai India rama dânin inhremna dingin, thi or sukhlum (dead sentence) ti lova chu taksa suknatna a um ta nawh. Inhremna chu Lungin a intâng le pawisa inchawitir an nih. Thi dinga an chungthu court-in a rêl hai khawm nâ hre hmanlo dingin hruihruol nghawktawk um lo a an thî chena khai (to be hang by the neck till death) an ti kher hlak.
Ram ṭhenkhata chu damdawi hmanga chiuhlum or electric chair-a inthlungtir an thaw hlak. Sukhlum anni dân ding court-in lo hril kher naw sien chuh Isu hun lâia Rome sawrkâr-in an thaw dâna, na tuor a thi kha thil um thei a nih, khanglai huna khan chu thi dinga rêl hai khah thing kawkal (cross) chungah an inzâltira, an kutpâr ve ve le an Kepâr a hai thîrkilin an kilde a, an kei ngîra, nâ khah an thîchenin an tuor ngat ngat hlak. An thi intak deu a ni chun an rûhai an vuok thlieka na taluo tawp khawkin a zo ta naw hun (end of resistance) ah an thi hlak.
Isu ruok kha chu an lainat deu lei amani ding, a nâkah fei-in an sun a chuh a lo thi hman tah. Tûlâia ei hmang zing Indian Penal Code Section 330-a ei hmu dânin, mi tukhawmin (Police khawm ṭhangsain) mi dang kuoma inthawkin thil a hriet nuom leiin mi a lo suknat chun a suknat dân dungzuiin kum 7 chen lungina intâng le poisa inchawitir thei a nih. Hi dânin entirna a pêk chu:- Police in mi tu'm manih thil a suksuol a nih ti inpuong dingin (to confess that he committed a crime) or thil inrûka um chuh a umna hril dingin (to induce him to point out where certain stolen property is deposited) a dâwp malamin lo sukna ta sien chu, hi Police hin thil a suksuol (Committed a crime) a ni a, hi section 330 in a hril ang hin Police kha hrem ding a nih.
Hi dân siem a ni nasan le a tum tak chu Police in mi an suknat ding vengna ding a nih.(The principal object of this Section is to prevent torture by the Police) Ei nuhmei le ei nâuhai khawm nisien an chungah kutthlakin ei suknat a thieng nawh. Chuong ang bawkin School-a hotu hai khawma an nâupang hai chungah kut an thlâk phal ani nawh.
Ṭobul, Volume II – Issue No. 01, Tuolbuol – Thlaṭau 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.
Comments
Post a Comment