Politics Vs Kutthak

Politics Vs Kutthak

Mi tam tak chu Police-in an man chang hin vuok tuor ngêi ngêi dingin an in ngai. Police ṭhenkhat hlak hi an nuom nuoma mi vawthei a inngaiin an hriet nuom an hriet ta hnung khawma “mi suol tak i ni hi tie” tî malamin an la hei vuok nawk hlak.

Tûta hmâ khan chu inhrem na'n Court order-in hruihruola vawi chuzât khazât vuok (whipping) dâm a ni hlak a, tûlâi ram ṭhenkhata khawm an la thaw.

Tûlai India rama dânin inhremna dingin, thi or sukhlum (dead sentence) ti lova chu taksa suknatna a um ta nawh. Inhremna chu Lungin a intâng le pawisa inchawitir an nih. Thi dinga an chungthu court-in a rêl hai khawm nâ hre hmanlo dingin hruihruol nghawktawk um lo a an thî chena khai (to be hang by the neck till death) an ti kher hlak.

Ram ṭhenkhata chu damdawi hmanga chiuhlum or electric chair-a inthlungtir an thaw hlak. Sukhlum anni dân ding court-in lo hril kher naw sien chuh Isu hun lâia Rome sawrkâr-in an thaw dâna, na tuor a thi kha thil um thei a nih, khanglai huna khan chu thi dinga rêl hai khah thing kawkal (cross) chungah an inzâltira, an kutpâr ve ve le an Kepâr a hai thîrkilin an kilde a, an kei ngîra, nâ khah an thîchenin an tuor ngat ngat hlak. An thi intak deu a ni chun an rûhai an vuok thlieka na taluo tawp khawkin a zo ta naw hun (end of resistance) ah an thi hlak.

Isu ruok kha chu an lainat deu lei amani ding, a nâkah fei-in an sun a chuh a lo thi hman tah. Tûlâia ei hmang zing Indian Penal Code Section 330-a ei hmu dânin, mi tukhawmin (Police khawm ṭhangsain) mi dang kuoma inthawkin thil a hriet nuom leiin mi a lo suknat chun a suknat dân dungzuiin kum 7 chen lungina intâng le poisa inchawitir thei a nih. Hi dânin entirna a pêk chu:- Police in mi tu'm manih thil a suksuol a nih ti inpuong dingin (to confess that he committed a crime) or thil inrûka um chuh a umna hril dingin (to induce him to point out where certain stolen property is deposited) a dâwp malamin lo sukna ta sien chu, hi Police hin thil a suksuol (Committed a crime) a ni a, hi section 330 in a hril ang hin Police kha hrem ding a nih.

Hi dân siem a ni nasan le a tum tak chu Police in mi an suknat ding vengna ding a nih.(The principal object of this Section is to prevent torture by the Police) Ei nuhmei le ei nâuhai khawm nisien an chungah kutthlakin ei suknat a thieng nawh. Chuong ang bawkin School-a hotu hai khawma an nâupang hai chungah kut an thlâk phal ani nawh.

Ziektu chanchin

Pu Lala Khawbung hi Chairman, Mizoram State Law Commission mawphurna chel lai mȇk a nia, hi mawphurna hi Minister of State rank ang a nih. Pu Lala Khawbung hi kum 1977 khan Delhi University a inthawkin LLB a zoa, Gauhati High Court hnuoiah Advocate kum 10 chuong a practice hnungin kum 1988 khan Pu Laldenga, Mizoram Chief Minister ani lai Mizoram a sin thaw dingin a fiel a. Chu dungzui chun Mizoram Judicial Service (MJS) a sin thawin kum 2010 khan MJS Grade-I a inthawkin a lo pension a nih.

A penson hnung hin all India advertisement dungzuiin le personal interview hai fethlengin, 27th January 2011 khan Joint Electricity Regulatory Commission for Manipur & Mizoram hnuoi a Deputy Chief (legal) post sin a zawm nâwka, hi sin hi term 13 lai a chel a nih. Tu hin Mizoram sawrkârin a thiemna la sawr ṭangkai peiin Chairman, Sate Law Commison sin an chel tir a nih.

Pu Lala Khawbung hi ram le hnam, khawtlang ta dinga miṭhahnemngâi tak el a ni a, a hrietna, a thiemna le a tawnhriethai hi Hmar hai ta dinga encyclopedia ti thei hiel a nih. Tuhin a nuhmei a nauhai leh Aizawl a chȇng mȇk an nih.

Ṭobul, Volume II – Issue No. 01, Tuolbuol – Thlaṭau 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.

Comments