Hlawtlingna Lampui

Hlawtlingna hi a kâwitan (shortcut) a um naw a, rêl (train) lampui anga a lampui um sa hraw ngei ngei ngai a nih. A awl-âi naw a, mi nazawngin a lampui hi an hraw pei naw leiin an tum ram tlung hmâin lampui dangah an pêtsan rawp hlak.

Hlawtlingna dingin thil pawimaw zuol pali (5T) nei a ṭûl a, chuonghai chu Tumna, Tumrûna, Tuorselna, Taimâkna le Teirei peina hai hi an nih. "Thiemna" hril sa naw inla khawm, hienghai pali (5T) hi ei nei phawt chun lo thei loin "Thiemna" ei hung nei sa ngei ngei ding a nih. Hmêl ṭha sa le hmêl se saa pieng um thei inla khawm, a thiem saa pieng ruok hi chu tû khawm ei um nawh, puitling saa pieng ei um ngai naw angin.

Thaw râwn hi thiemna a nih. Thiem ding chun inchûk a ngai a, tû khawm inchûk lâia zuk master nghâl hi ei um ngai nawh. A thaw râwntu chun suksuol râwn a t'a, sienkhawm a suksuol zâtin inchûk dawk a nei sa ve zie bawk ding a nih. Nâute tû khawm a lâwn thei saa pieng ei um nawh. Lâwn an inchûk lâi chu an khûp le kîu khawm tet thi pheng phunga tlu tlu el hlak an nih. A ṭhenin an kut chen khawm an baw el pha rei rui hlak. Chuong ang char chun ei inchûk lâi chu mîhai nui êu le hmusitna tuok khawpin hlawsam hlak ei tih. Sienkhawm ei hlawsam zâtin hlawtlingna sirbi pên khatin ei kâisâng ṭhet pei a ni tî kha hriet ve tlat ding.

Hlawsam inlâu naw rawh. I hlawsam ding zât i hlawsam zo hunah hlawtlingna'n lo hmuok ta'ng a ti che. Mîhaiin ni khatah dârkâr nga lekha an tiem chun chu nêka tam tiem tum ding. Chun mî vawi sâwm an hlawsam chun, chu nêka tam lem khawm inzak loa hlawsam ngam ve ding. Zîng tho inhma deu i hmu chun chuonghai nêka inhma lema tho tum rawh. I tho inhma po leh i nêka tho inhnu lem hai i lo hlêp tîna ni pei a tih.

Ni khatah dârkâr 24 a um a, sienkhawm mi thabo chun a hun tam lem châwl hâdamna hun le invâk khawlâwrna mei meiin a khawral a, hun a hmang khawp ngai nawh. "Hun ka nei nawh" tia buoi êm êm hlak hai hi a hun lâia thaw pei loa nakie tienga dinga khêk khâwl hlak mî an ni tlângpui. Nî tin hin mihriemin sin hi thaw zo ta tî um lovin a dangin a mi bel sa pei a; thaw zo nghâl loa nakie tienga dinga ei khêk khâwl pei chun, a hung inkhâwl râwn deu deu a, ei thaw sêng naw hun a la hung um a, thaw bîk tak nei lovin ram tin ei thaw lâwr mei mei a, fâk tlâk inchan lovin tlasam ngâwi ngâwiin ei um pha ta hlak a nih.

Mihriemin vângnei hun khawm hi ei nei. Amiruokchu vângnei ding khawmin taimâk bawk a ngai. Vâng en sinna dingin thaw râwn a lo ngai nâwk hlak. Sâihli'n thil ei per a, a vawi thum vawi li ei per khawmin ei zuk fûk el ngai nawh. A vawi sari vawi rietnaa dâm ei la per fûk tho tho hlak. Chuong ang bawk chun, inchûkna kawnga khawm ni sien, exam ei pêk a, vawi ruk vawi sari failed inla khawm, ei thaw nâwk pei a, ei exam rawn tâwk ta phât chu pass hun ei la nei khawng khawng hlak. Ei exam râwn chun question paper a awl deu hun annâwleh ei hriet zâwng deu dâm ei chang fûk ṭum a la hung um a, chû hun chu a nih ei vângnei hun a um hlak ei tî chu. Mi tam takin chu chu hre lovin, an vângnei hun ding khawm nghâk zo lovin an tâwpsan a, chû hun hlu chu an baw pel pha rawp hlak. Kei a ziektu ngei el khawm hi inzakum khawpa tam competitive exam pe-in ka lo hlawsam rawp hlak a; sienkhawm a tâwp a tâwpah ka vângnei hun ka tawng fu ta khawng khawng a nih. Chû ṭuma ka exam pêk chu ka hriet zâwng deu a hung râwn a, a question khawm shift danghai nêkin a awl lem deu nghe nghe bawk a nih.

Tû khawm hlawtlingna chang hai hrim hrim hi hlawsamna intem lo an um ngai nawh. Hlawsam hi inlâu ding an' nawh. Hlawtling ding chun risk lâk (ṭitumna inhmasawnpui ngam) khawm a ngai. A huoi huoiin Cycle le Motor tlân khawm an thiem hrât el.

Hlawtling dân thu rûk hriet nuom chun a lo hlawtling ta sa hai chanchin khawm tiem hlak ding. Amiruokchu an thaw dân ang kher kher kha entawn vawng ding tîna ni lovin. Mihriemin damdâwi ngei bîk le thuomhnaw rawng inhmêpui bîk ei nei seng ang bawk hin, hlawtling dân khawm hi a lo inang vawng chuong nawh. A ṭhen zîngkâra lekha hre thei bîk deu dâm ei um a, a ṭhen zâna dâm. Chuong ang chun mani inrempui dân ang anga thaw kha a ṭha tak. Amiruokchu ei thil tum chu thuhmun ni sîin.

Mî hnung hnawt hi inzak ding a ni ngai nawh. Mî tlung ruolin tlung naw inla khawm a hnung taka khawm mî nêka ṭha lem khawm ei la hmu thei. Ei hlawsam râwn po leh ei hlawtling hunah chanchin mîhai fâk tling hril ding ei hau ting el. Thîna la'n tem ngai lovin lu sûn an hnêm thei ngai nawh an ti hlak kha. Chuong ang tho chun hlawsamna le rinumna intem ngai lo haiin chanchin entawn tlâk hril ding an nei ve ngai nawh. Ei hlawsamna thuomhnaw ṭiek le hliemna bê hai hi a ni nakie tienga mi sukmâwitu ding le ei la suong êm êm ding chu.

Mi ropuihai chanchin hi tiem hman ro. An ropuina tieng nêkin an chan siet lâi hun le an tlâkbal lâi hun bung le châng deu vawng a ni hlak. Isu ropuina khawm hi ieng dang nêkin tlâwm taka Kraws-a a thîna thu kha a ni dai. Chu leiin vawisûn huna ei tlâksietna le ei chan sietna hai hi nakie tienga mi la sukropuitu la ni'ng an tih. Beidawng lovin bei fan fan rawh.

Ziektu chanchin

Tv John L Pulamte hi Assistant Audit Officer (AAO), Principal AG office, Bangalore a sinthaw lai mȇk a nia, Khawmawi, Tuiṭhaphai khawsuok a nih. Tv John hi lekha ziek thiem tak el a nia, thusep tamtak magazine, journal le social networking group ah hai a ziek a tah.

Ziek tieng lâwmman a dawnghai: 1) Hmar ṭawnga tienthu tâwi (short story) ziek inel kum 2020 khan HE Youtube Channel in a huoihawta, hi inelnaa hin short story 84 lai dawng a nih. Tv John L Pulamte ziek “Kan Seni Kha” ti chun lawmman pahnina (2nd prize) hauin sumfai Rs 7000/- (sangsari) a dawng a nih. 2)

Ṭhangthar ziekmi lai “Most promising writer of the year, 2022" ti Rengkai RPC kohranin a thlanga, Tv John hi thlang a nih.

Tv John hi mitumru tak el a nia, khawtlâng le kohrana a thei ang anga ṭhahnemngaitaka inhmangmi a ni bawk.

Ṭobul, Volume II – Issue No. 01, Tuolbuol – Thlaṭau 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.