Ve Bawkah
James Hrangchal, Zemabawk, Aizawl
Kei ve bawk, thusep ziek dinga fielna ropui takel, chanvo pȇka ka um hi ka ngaituoin, kan sit a, kan kiltawi a, ka phu mawl naw leiin kan zak ngâwi ngawia, nisienlakhawm chuonglei el a fiela ka umna chanvo phursuok lova ka um chun, kei le kei kan sitna leiin hmasawnna ding nȇkin hnungtawlna in a mi hnûkkir lem ding ani bawk si a.
Hmarhai lungkham bângna le innghatna, a lukipa tiem khawma ei khawsak tamna hmun taka ei lo sâl, Mizorama Hmarhai hi dâarthlalanga hmangin, chantâwkah vanzêm, ka lo invawi le invêt chil hmangin, thusep hangin kâwi ve bawk ka tih.
Ni e, tlânghriet a ni a, Mizorama chun ṭawng chi hi a tam naw a, anâwl puia en lem chun, pakhat Mizo / Duhlian ṭawng hi a ni tlawng el a, chuleiin, ṭawng dang hi a chîm hne hle bawk. Hieng a ni mȇk lai hin, ei ni Hmarhai, hnam anga ei lo inhnȇmna ram tak ani nghâl bawk si a, Hmar ṭawng hi Mizo ṭawng dawttu a ngai thei ding hiel khawpa a hungin lumlet châng khawm chu a um ve bawk hlak.
Hieng hi a ni a, hieng a hung ni mêk lai hin, Pathienin Hmar thisen hmangin hring khawvela chêng ve dingin a mi lo intung ve bawk chu a ni a. Țawng a mi pêk bawka, chuonga Pathienin ei nina ding hnam le ṭawng a mi pȇk hi, ve bawkah ti a inzakpuia, inkiltawi a, ei inzapuia ei nina phursuok ngam lova ei um chun, hmasawnna nȇkin hnungtawlna ei hmabak ti na a nih. Unau hnam danghaiin mi ngaisâng ta nêkin, an min zapuiin an mi hmusit lem sawt ding a nih, ti hril ngailo a chiengsa a nih.
Ṭawng hi a um ta naw chun, hnam anga damkhawsuok pei beiseina hi chu beiseina thâmral ni rawp hlak a tih. Ei thuringbu Baibula hnam hrâtkhawkheng le kawlsen Philistin, Moab, Amon, Hit le a dang danghai vawisunni hin hmu ding um talova an thâmral thei chun, ei ni Hmarhai, ram dela inrȇlbawlna hran bik la neilohai lem hi chu, Ârtingbân-chuong ang chau, inbûk luk lukah inngai in la, hnam anga ṭhangkhaw a ngai nasat zie hi inchuktir tam ngai nâwng ei tih.
Ṭhangruol hi hratna a ni a, ṭhangruol naw ruok chu tlûksietna a ni thu, naupang Baibul châng baihâtin, a umzie hre map lovin ei uitawl inlet a, inkhik inkhal le in elrelna hembâwkin, a na taluo um lêk lovin eiin vaihmât a, mani ṭânghma hnawta ei inruolsiek sung hin chu, a mimal angin damkhawsuok in la khawm, hnam angin boralna lamlien ei hraw mup mup pei a nih ti eiin man a ṭul tak zet.
Abȋk takin, mi le sa lai, ei ni laia michallang deu, sawrkar tienga mi dam, sumdawngna le sakhaw tienga mi chen khawm nirawhai sen, tlâng hriet hlaw pha chinhai hin, ei ṭawng hi suong le uong taka an hmang hin, mipui nâwlpui le mi rethei le harsa lem hai nêk ngawt chun, kawngro a tuk inthûk lem ti hriet a pawimaw tak zet. Chuleiin, Lalnu Esther anga Pathienin ngȋrhmun ṭha a mi pȇk hi, kei le ka chipuihai tadinga hmangruo ṭangkai takah inchan tum ka tih ti a, ei mi challanghai khawma ṭhang an khaw hi a pawimaw tak zet a nih.
Tulai khawvȇl hungin lumlet le hmasawn dân enin, ṭawng hi pung tieng nekin tlawm tieng a pan pei. Mi tamtak thlir dana lem chun, kum zabi iemani zât zet a liem nawk chun, khawvȇla hin ṭawng pakhat hmang hun la tlung ding hielin an ring a nih. Hieng a ni lei hin, ṭawng a um ta naw chun, hnam khawm hi ahran ahraiin a damkhawsuok thei ring a um bȋk nawh. Thisen akang ta chun, taksa chu a thi ta hlak. Hnam a dam ding chun, inbe pawp a, inhâwrkhawma hmalak na ding ṭawng a um a ngai. Țawng lova, kutzaizira inbiek ringawt thei ani naw a, mi ṭawng hâw chawpa hmalâk ngawt hlak sâwt dai nawng a tih. Hieng a ni si chun, hnam damna dinga bulpui chu ṭawng a ni a, ṭawng a dama hma asawn ding a ni chun, ṭûlna, mamawna (demand) a um a ngai. Fâk zawngna kawnga dam, sin zawngna le sin thawna bakah, sumdawngna le nitin khawsak rȇlna kawngah, ṭawngin ṭulna le mamawna a nei a ngai a, chun ṭawng chu a luongsuok ding a ni bawk a nih. Sap ṭawng le Vai ṭawng hi iengleia ei inchȗk a ngai am a na? ṭulna le mamawna an sang lei a nih. Hieng ang hin ei ni khawm, ei del ram le biel a hai, ei ṭawng hi ei nitin khawsakna kawngah ṭulna le mamawna ei siem thiem a ṭula, chun ei kâwl le kienga unau hnamdanghai khawma chu ṭulna le mamawna lei chun, ei ṭawng hunginchûk veng an ta, a luong suok pei bawk ding a nih.
Chuleiin, ve bawkah ti a, insit a, inkiltawia inzapui el lovin, ei ram ei hnam le ṭawng phursuok hi nang le kei a liengkoa innghat a nih.
Ṭobul, Volume II – Issue No. 03, Thlahmur – Mimtukthla 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.
Comments
Post a Comment