Flag le Hnam Puon Hai
Dr. L Fimate, M.D.
Flag hi puon phȇk mei mei nisienkhawm umzie inthȗk tak le pawimawna insâng tak nei a nih. Ramin amanih, pawlin amanih an ai aw dinga symbol an sie ani leiin a hlu ȇm ȇm a. Hnam mipuihai ei in identifyna ani leiin, mitinin an hnam hmuin an hmu a, an ngaina ngâwi ngâwi hlak. Flag hi hnam mipuihai lungrila an inthlungkhawmna pawiimaw ȇm ȇm el a nih. Chuleiin, flag hin hnam pumpui hi lungril le thlarauah titakzetin ami khuop khawm tawl a. Hnam hmangaina, ropuina le zalenna chu flag a hin an bȗr a nih.
Khawvelin flag hi a ngaisang ȇm ȇm a. Chuleiin, an office hmun pui a hai tarin, international conference a hai le ram le ram Lal inbiekna a hai khawm, an flag inza tak le suong takin an bul ngeia an kei phar hlak. Olympic a hai khawm, mi’n hratna a chang pha, an ram flag bata tlankuolin, mipui hma ah an ram chawimawina an pȇk hlak a nih. Hnam symbol a pawm ani leiin hnam office a hai ngai pawimaw takin an khai kâng hlak a. Flag suknawmna tuhai chu sawrkar khawmin hremna a pȇk thei a nih. Flag hin hnam a keikhawma, lawmna ni le buoina ni a hai mi lungril nasatakin a kei khawm anih.
Hmar Inpui khawmin Flag mawi deu el a lo induong tah a. Chu flag chu Hmar Flag, Hmar hai symbol a pawm sengin, Inpui office taphawtah khai in la, Hnam thil thawna taphawtah inza takin tarlang hlak bawk ei tiu. Martar day a intina ei tar hlak khawm hi, Inpui flag chu ni thei sien ava mawi awm de. India sawrkarin, office a hai India Flag a hmang ang hin ei ni khawmin hmang ve hlak tum ei tiu. Ei flag hi ei hnam lai thedarin, hmang nasa in la chu, inthuruolna khawm a siem ţha lem el thei anih.
Hnam puon
Hmar nuhmeihai hi kut them thiem tak tak an ni tawl a, ei vangnei hle’l. Annihai ngaituona inthȗk le themthiemna zarin puon chi hrang hrang, puon chei le puon zie mawi tak tak hai ei hung nei thei a. Chuong puoncheihai chu hnam danghai inhnar an lo tling phak ve hiel hlak. Chuleiin, hnam danghai khawma lo khawng vein, an hnam thuoma dam an lo bel vel ta mei mei a nih. Hmar-am hi tienlaia ei pi hai hun laia an lo khawng suok ta kha a nih. Ro hlutaka an lo nei a nih. Hi puon hi hnam dang lai khawm an lârin an dit thei khawp el. Mizo rama khawm an hmang nasa tah. Mizo-am ti a ko an tum hiel tah an tih. Paite hai khawma Paite-am tiin an lo hmang ta hiel anih. Puonlaisen hi tienlai ei nuhmeihaiin an lo phuok kha a na. Tuhin mizo haiin modify thawin, Puonchei tiin an lo ko tah a. Chu chu, innei ni le nipui ni haia hmangin, incheina takin an hmang hlak anih. Ngotekher hi tienlaia ei nunghak themthiem tak hai lo induong a na, incheina le lamna a hai an lo bi hlak. Tuhin, unau Paite haiin hnam lamna puonin an lo hmang ve tah. Ei ni nȇk hman hmanin an hmang inlâr lem a hawi hiel tah. Mizoram a khawm an lâr hle ta bawk. A khawng dawktu Hmarhai lai ruok chun an lâr raknaw lem niin an lang.
Puon zie mawi tak tak, ei nuhmei kut themthiem tak tak haiin an hung induongsuokhai hi humhal tlat tum ei tiu. Hnam an suk hausa thei a nih. Hieng puonhai hi ei hnam identity an ni pei el a nih. Puon humhalna lampui țhatak chu a hmanga hmang ngun, a sil a sil ngun hi ni’n ka hriet. Chu chu a thua ziek neka det le tlo lem ning a tih. HWA damin a hmangna hunbi hung siem thei hai sien, chu chu fet takin hmang thei in la chu ei inruol thei dân le hnam ro ei humhal dân țhatak nimei a ti. Thlatina chawlni hmasatak ni a nuhmei ha’n hnam puon an hung sil hin nasatakin hnam puon a suk lâr a. Chawlni zata hmang ding ni sien la lem chu țha nawk zuol a tih. Sienkhawn, nuhmei chau nilovin, pasal khawma hnam thuoma inbel seng ding nisien țha nawk zuol dingin ka ring. Mizoram a chun, nilaini zat hi hnam thuoma inbelna ni a nih a, chu ni chun, officer khawm, dawrkai le mitinin an sin thawna hmunah hnam thuomin an inbel seng hlak. Office a hai khawm staff tinnin hi dan hi inza takin an hung hmang seng hlak a nih. A mawiin a ropui khawp el. Ei identity tarlangna le hnam thuom humhalna țhatak a nih.
Mizo le Naga hai hin hnam thuom an uorin, an chawisang thei hle. Minister le Chief Minister hai chenin hnam thuom in an inbel hlak. Hnam thuoma an inbel hi hnam identity tarlangna, mipui lawmzawng thaw le thil țha thaw a inngai ni hiel an tih. Chief Guest hai khawma waiste-coat, hnam thuom a siem an hmang nasa ȇm ȇm. Party inkhawmna a hai lem chu hnam puon zakuo an hung hak deu fur hlak. Hi hin hnam a chawisangin, inthuruolna khawm a siem țha hle a, hnam ro humhalna țhatak ani nghal bawk.
Eini lai khawm mithi vȗinia a duma inbel hi thaw dan tlangpui ang deuvin ei fepui tah a. Khuo danga mithi ruong thak ni a hai khawm, motor ah puon dum ei tar hlak. Mi thi vȗi nia a duma inthuom hi thil thaw dâan mawi tak le changkang tak el chu a nih. Hmar haiin recognized Dresscode a ei hmang deu chu niin an lang tah. Nuhmeihai lem chu za ah 80 vel angin zakuo dum an hung hâk ta hlak. Nunghak lem chun zakuo dum le thlân lam puon a inbel lo hmu ding an um ta nawh. Amiruokchu, pasal lai hin a hâk an la tamnaw hle a. Zakuo dum hâk lo hi a tam lem an la nih. Hi hi thil pawi tak a nih. Khawtlang țhuoitu, CSO țhuoituhai chenin khawtlang thaw ang thaw lova, zakuo duma inbel lo dam an la um hin lung an suk himaw a. Iengleia an inbel naw’m a nih? An inzapui lei am a nih? Anin suk senior lei am a nih? An thaw ve dingah an ruot naw’m a nih? Nuhmei hai thaw ding chauva an ngai lei am a nih? Hriet thiem an tak hle. Khawtlang thil thaw Iengkimah hmațhuoitu ni awm tak an ni vei leh: annitakin ngaipawimawtakin hung inthuom dum suou hai sien, a mawiin a suk thupui nawk zuol ding a nih.
Ei hnam Flag hi hnam symbol a nih ti hriein, inzain chawisang ei tiu, inthuruolna țhalem ei nei theina dingin. Hnam ei chawimawina le hnam ro ei humhalna dingin ei hnam thuom le ei hnam puonhai hi inzapui le nuizat lovin suong takin hmang hlak ei tiu.
Ṭobul, Volume II – Issue No. 03, Thlahmur – Mimtukthla 2024. An e-Journal of Hmar Literature Society Delhi.
Comments
Post a Comment